11- Mustafa Zeki Bey

                 MUSTAFA  ZEKİ  (SALTIK) BEY
                TBMM I. Dönem Dersim Mebusu

MUSTAFA ZEKİ BEY              “1881’de Elazığ Harput’ta doğdu. Dersimli Sarı Sultanzade İsmail Bey’in oğludur. lk ve Orta öğrenimini memleketinde tamamladıktan sonra zamanın kurallarına göre 4 Ekim 1902’de Harbiye Mektebi Aşiret Sınıfına alındı. 4 Ocak 1904 ‘te Süvari Teğmen rütbesiyle mezun olarak 4’üncü Ordu emrine verildi. Erzincan 22’nci Süvari Alayı’nda görevlendirildi. 31 Ocak 1904’te yüzbaşılığa yükseltildi ise de 7 Ağustos 1909’da rütbelerin tasfiyesinde üsteğmenliğe indirildi ve 24’üncü Süvari Alayı’na altındı I. Dünya Savaşı’nda Alayı ile Kafkas Cephesi’nde Ruslar’a karşı savaştı. 13 Haziran 1915’te yüzbaşılığa terfi etti. 19. Süvari Alayı’nda Bölük Komutanı oldu. Oltu, Erzincan yöresindeki muharebelere katıldı. 6 Aralık 1916’da Ankara Ağır Erzak Kolları Komutanlığı ve Süvari Depoları Müdürlüğü’ne getirildi. Bir süre de Ankara Divan-ı Harbi örfi Azalığı’nda bulundu. Mütarekeden sonra 5’inci Kolordu, 25’inci Alay emrine atandı… Milli Mücadelenin başlamasında Asi Yozgat, Keskin, Kalecik bölgesinde eşkiya takibi ve milli teşkilatın kurulmasına memur edildi. Bu görevde İken TBMM’nin I. Dönemi için yapılan seçimde Dersim milletvekili olarak 1 Mayıs 1920’de Meclis’e katıldı. Meclis’te İrşat ve Milli Savunma Komisyonları’nda çalıştı. 20 Kasım 1920’de Sivas İstiklâl Mahkemesi’ne üye seçildi. Mahkemenin faaliyetinin son bulduğu 17 Şubat 1921’de Meclis’teki görevine döndü. 1 Eylül 1922’de binbaşılığa yükseltildi.Dönem içinde (6)sı gizli oturumda olmak üzere (11) konuşma yaptı. Milletvekilliği l. Dönem’de sona erdikten sonra Ordu’da yeniden hizmet istemesi üzerine 20 Mayıs 1925’te Kuleli Askerî Lisesi Kısım Amirliği’ne tayin edildi. 30 Ağustos 1927’de Ankara 8’nci Fırka Levazım Satın Alma Komisyon Başkanı, 17 Eylül 1929’da Boyabat Askerlik Şubesi Başkam, 16 Eylül 1930’da 9’unrıı Kolordu 8’inci Alay Levazım Müdürü olarak görevlendirildi. 27 Ağustos 1931’de son görevinden emekliye ayrıldı. Sonraki yaşamı hakkında bilgi edinmek mümkün olmadı. 7 Mart 1969 da öldü. Evli olup iki çocuk babasıdır. (Türk Parlamento  Tarihi)

              1921 Koçkiri ve Umraniye üzerine TBMM’deki gizli celsede Mustafa Bey söz alır, şöyle der: Bu bir çığlıktır, halksızlığa karşı bir yalvarıştır, bunu defalarca okumak ve düşünmek gerekir diye düşünüyürum: 

      “Bu adamlar diyorlar ki bir heyet gelsin. Müftü Hamdi Efendi’nin buyurdukları gibi, kadınların ırzına geçilmiş, herifin oğlu öldürülmüş, karısının ırzına geçilmiş, beş yaşındaki kızı kesilmiş… Bu fenalık olmuştur. Yakılan ya­kılmıştır, yanan yanmıştır. Bu fenalığı kaldırmak için, Dersim, Dersim’i za­ten istemezler ki, bunlar adam olsun. Herif yağ götürürken yağını koyup tartarlar… Billahi aldılar. Sonra öteki herif dese ki avukatlığı düşe giden vali o sandalyaya yapışmak için, tahakkümünü icra için Dersim isyan etti diyorlar. Namusumla temin ediyorum, hepisi isyan etmemiştir. Arz edeyim bir aşiret zulüm üzerine isyan etmiştir. Biri birine karışmıştır: – “Beni döğersen ben de seni döğerim”. Dersimliler diyor ki, bunu Meclis-i Âli, bu gün, hükümet Peygamber olsa bile biz hükümetin sözünü tanımıyoruz. Yalnız TBMM Riyaseti’ne arz ediyoruz. Bu yapılan fenalık yapılmıştır. Bu biçare­leri af ediniz. Ondan sonra bir heyeti tahkikiye gönderiniz. Eğer biz, İngi­liz parasını aldıksa, biz kendimizi asalım. Memleketin arzusunu, Heyeti (‘etileniz kabul ederseniz, bunu kabul edelim. Sonra bir heyet gitsin, Der­sim’in keçisi mi noksan, arazisi mi noksan, Bunları anlayalım. Etrafa ateş gönderelim, Dersim ‘i yakalım çıkalım işin içinden. Bendenizin fikri evvela af ile halletmek, sonra da civara gitmektir.”

         “Koçkiri ve Umraniye Olayınıanlamak isteyenler, siyasetin tarihinin taraflı  yanıltmalarına değil, bu dolambaçsız, basit ama gerçek, anlamlı acılı anlatıma kulak vermeli.  Nedensiz  katliama ve insani olmayan zulme uğratılan, bir bölge halkının içler acısı durumu  Mustafa Zeki,  Anadolu insanının içten gelen “saf”  duygusuyla;  en  sade, yalın, hilesiz, hurdasız  direkt, basit, samimi, çaresiz ifade ile açıklıyor. Bu bir gerçeğin ifadesidir.

Arama

ARŞİV

Şubat 2018
Pts Sal Çar Per Cum Cts Paz
« Mar    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728  
Ziyaretçi Sayısı: